Tổng quan quy định về phát thải cho doanh nghiệp vận tải
Bản tóm lược có dẫn nguồn chính thức: Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 06 và 119, danh mục cơ sở phải kiểm kê, lộ trình thị trường các-bon, CBAM, Chỉ thị (EU) 2024/825, CSRD và ISO 14083. Nội dung giải thích, không phải tư vấn pháp lý.
Vì sao doanh nghiệp vận tải cần theo dõi
Phần lớn quy định về phát thải không đặt nghĩa vụ trực tiếp lên hãng vận tải hay công ty logistics. Chúng tác động qua khách hàng: chủ hàng phải kiểm kê và báo cáo phát thải trong chuỗi cung ứng của họ, và vận tải là một phần của chuỗi đó. Thứ chủ hàng hỏi đến đầu tiên không phải là một con số phát thải, mà là dữ liệu vận hành để tính ra nó.
Việt Nam
Tài liệu điểm qua Luật Bảo vệ môi trường 2020 (Điều 91 về giảm nhẹ phát thải và Điều 139 về thị trường các-bon), Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, danh mục cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg với phụ lục riêng cho giao thông vận tải, lộ trình thị trường các-bon theo Quyết định 232/QĐ-TTg (thí điểm từ 06/2025, chính thức từ 2029), cam kết phát thải ròng bằng không tại COP26 và Quyết định 876/QĐ-TTg cho ngành giao thông, kèm lưu ý rằng dự thảo thay thế Quyết định 876 đang được lấy ý kiến.
Liên minh châu Âu
CBAM (Quy định (EU) 2023/956) áp dụng cho hàng hóa, không áp dụng cho dịch vụ vận tải; giai đoạn chính thức từ 01/01/2026 và nghĩa vụ thuộc về nhà nhập khẩu tại EU. Chỉ thị (EU) 2024/825, áp dụng từ 27/09/2026, đưa tuyên bố môi trường chung chung không chứng minh được vào danh sách hành vi luôn bị coi là không lành mạnh; mức phạt tối đa ít nhất 4% doanh thu năm đến từ Chỉ thị (EU) 2019/2161, không phải từ đề xuất Chỉ thị Tuyên bố xanh đang đình trệ. CSRD và chuẩn ESRS E1 là lý do chủ hàng hỏi dữ liệu theo từng lô hàng.
Chuẩn tính và dữ liệu nên ghi nhận từ bây giờ
ISO 14083:2023 và Khung GLEC phiên bản 3 là chuẩn tính phát thải vận tải. Một phép tính theo lô hàng cần bốn nhóm dữ liệu: quãng đường, khối lượng, nhiên liệu hoặc năng lượng, và mức sử dụng tải. Ba trong bốn nhóm là dữ liệu vận hành thuần túy: doanh nghiệp ghi nhận nhất quán số chuyến, số km và khối lượng trên từng tuyến sẽ trả lời được câu hỏi của chủ hàng, dù chưa tự tính con số phát thải nào. Các văn bản được kiểm tra lần cuối ngày 21/09/2026; hãy đọc văn bản gốc theo đường dẫn trong tài liệu trước khi ra quyết định.